Oltu
taşının çıkarıldığı şirin ilçe; Oltu nerededir.
Oltu Taşı
Rezevleri Nerededir?
Oltu tası rezerv olarak; Dutlu, Hankaskışla, Alatarla (Saplık
mevkii) Çataksu (Kabasut mevki)köylerinde tatminkar olup kuzey
doğuya doğru uzantısını meydana getiren . Dutlu dağı (Yasak dağ )
ve çevresinde çıkarılmaktadır. Yerleşme merkezi olarak zikredilmek
gerekirse dutlu Güzelsu, Alatarla, Sülünkaya, Günlüce, Ormanağzı,Taslıyköy,Çatksu
köyleri belirtilebilir.
Bölgeler takriben 1600-1800 metre
rakımlı , dik yamaçlı olup sarıcam ormanları ile kaplıdır. Bölgede
bol miktarda kaynak suyu çıkmaktadır. Böylesine engebeli araziden
maden çıkarmak belki çok zor ama çevrede madenden anlayan kaliteli
elamanın çok olması ve çıkarmada kullanılan malzemenin Oltu dan
temin edilebilir olması isi kolaylaştırmaktadır.
Mayıs
eylül ayları arasında tarıma dayalı islerle uğrasan yöre halk Oltu
taşını ancak çiftçilikten arta kalan zamanlarda yani ekim - mart
ayları arasında yapmaktadır.
Oltu taşı galerileri,
Oltu-Göle istikametinde asfalta 5-8 km kuzey ve kuzey batıya
düşer. Galerilere kıs mevsiminde vasıtalarla ulaşmak mümkün
değildir. ancak köylüler bu mevsimde bölgeye yaya olarak ve ancak
3-5 saatte varabilmektedirler.
bölgede Oltu taşı çıkarmak
için açılan ocak sayısı 600 civarındadır.
Oltu Taşı Nasıl Çıkarılmaktadır?
Oltu taşının çıkarılması işi dağlık kesimin parçalanmış
kısımlarında hemen hemen dik olarak açılan ve 70-80 cm çapındaki
galerilerde sürdürülmektedir . Açılan bu galerilerde ancak iki üç
kişi birlikte çalışabilmektedir. Galeriler ekonomik olmadığı için
teknik metotlarla değil gelişi güzel olarak açılmakta olup buda en
çok yöre halkı tarafından gerçekleştirilebilmektedir. Çünkü açılan
her galeride merceklere rastlanmamaktadır. Açılan bu galerilerin
çökmemesi için silindirik olmasına dikkat edilir.
Galeri
açma isinde ; murç , sapları kısa kürek kazma ve çekiç kullanılır.
Tünelde bulunan toprak hafriyatı dışarı çıkarmak için altına küçük
tekneler takılmış tekneler kullanılır.Tekneler iple çekilip
hararet ettirilen kasa seklindeki el arabası konumundadır.
Galeriler ; maden rastlasa da rastlamasa da yaklaşık 150 metre ye
gelindiğinde terk edilir. Açılıp madene raspalanılmayan ocaklar 10
metrede terk edilir.
Basınç altında sıkışmış ve derli toplu
bulunan Oltu tası yatakları, kömürde olduğu gibi damar seklinde
devam etmediğinden çok geniş mekanla açmaya gerek yoktur.
Galerilerde aydınlanma deveci lambası veya cep feneri ile
sağlanır.
Oltu taşı aramak için açılan galerilerde tas, bir
kaç metre yatay devamlılık gösteren mercekler halindedir.
Galerilerdeki merceklerin tükenmesi veya galeriden aşırı derecede
su çıkması halinde ocak terk edilir.
Köylüler ilk
belirtilerle açtıkları galerilerde nerede Oltu taşı merceğine
rastlayacağını önceden kestiremeyip ince damar belirtilerini takip
ederek giderler . Rastlanan merceklerdeki tas alındıktan sonra
yeni mercekler bulununcaya kadar aynı tünelde kazmaya devam
edilir.
Uzun süren çalışmaların sonucunda çıkarılan Oltu
taşı, tatmin edici miktarda ise çalışanı memnun eder. aksi halde
çalışanın emeği boşa gider. Uzun kıs mevsiminin hüküm sürdüğü
bölgemizde yasayan yöre halkının belli baslı bir geçim kaynağı
yoktur. Buna rağmen bin bir güçlükle çıkarılıp , binlerce insanın
geçim kaynağı durumundaki Oltu tası isletmecileri birçok
problemlere karsı karsıyadır. Dileğimiz bu problemlerin kısa
zamanda giderilmesidir.
Oltu Taşı Yataklarının Teşekkülü:
Siyah kehribar da denilen Oltu taşı tipik sedimenter
teşekküllerdir. MNeojen yaslı birimlerinden 70-80 cm kalınlığında
bir barringrözü tabakası içinde azami bir kaç cm kalınlığında ve
bir kaç metre yataylık gösteren mercekler halindedir. Merceksel
damarlar yer yer çatallanmış ve kırılmıslardır. Marin ve
kitlelerden oluşan f iliz karakterinde olan bu birim , şiddetli
olarak tektonizmaya maruz kalıp kıvrımlaşarak kırıldığı tahmin
edilmektedir. ( Y.Zengin)
Maden çıkarmak için açılan
galerilerde birçok bitki ve ağaç fosillerine rastlamak mümkündür.
Su halde Oltu tasının ağaçlardaki ziftin ( Reçine ) kil veya
linyit maddelerinin emprenye edilmesinden meydana geldiği
anlaşılıyor.
Oltu taşının parlatılmış bir kesitinin
mikroskop altında yapılan incelemesi aşağıya çıkarılmıştır. ( Y.Z)
1- Linyit (Grund Messe)
2- Kil planları
3-Prit taneleri
Reçine emprenyasyonu
"Cevher mikroskobunda yapılan Oltu
taşının kimyasal analizinde , karbon oranı , % 77,9 ve kalorilik
değeri 8064 cal/kg dir.
Kıymetli taslar grubunda mütalaa
edilen Oltu taşı, fosilleşmiş reçinelerden meydana gelmiş olup ,
dünyada esine az rastlanan ve en iyi örnekleri Oltu'da bulunan
cevherdir
Oltu Taşı'nın Fiziksel Ve Kimyasal
Özellikleri
Kimyasal formülü
.............................................................................;
C
Kristal sistem
:...................................................................................:
Amorf
Sertlik
...............................................................................................:
( 3 mors sertlik cetveline göre)
Yoğunluk
..........................................................................................:
1,5 gram/cm3
Karbon oranı
.....................................................................................:
% 78
Oltu taşının kuru esas üzerine kimyevi analizi :
C
.......................................................................................................;
% 77.95
H2
.....................................................................................................:
% 06.72
S
.......................................................................................................:
% 0.9
Kül
....................................................................................................:
% 0.3
Uçucu madde
.....................................................................................:
Bocmer'e göre % 45.35 A.S.T.M ye göre % 51.37
Rutubet
...............................................................................................:
% 2.18
Kalori
.................................................................................................:
8064 K. cal/gr
Özgül
ağırlığı................................................................................;
D 1.26 ( Jayet)
Oltu Taşı'nın Özellikleri
Siyah kehribar da denilen Oltu taşının en dikkat çekici özelliği ,
yer kabuğundan çıkarıldığında çok yumuşak , hava ile temas
etmediği müddetçe bu yumuşaklığını muhafaza eder. Bu özelliğinden
dolayı islenmesi kolay bir cevherdir. Genellikle siyah, bazen koyu
kahverengi. nadiren gri ve yeşilimsi renklerde de bulunur. Hava
gazında alev çıkararak yanar geriye bir miktar kül kalır. Yanma
esnasında aniden soğutulursa camlaşır ve kalıp halini alır.
Sürtünme ile elektriklenip hafif cisimleri çeker
Oltu Taşı Nasıl İşlenir?.
Oltu taşının islenişi iki şekilde
yapılmaktadır. Bunlardan bir tanesi torna yardımı ile diğeri el
çarkı ile islenişidir. Hangi şekilde islenirse islensin aşağıdaki
malzemelere ihtiyaç duyulur.
Torna-bıçak-keski-arda-biz-zemberek testere-kıl
testere-Ege-zımpara-ve tebeşir gerekmektedir.
Oltu Taşının Taklitlerinden Nasıl
Ayırtedilir?
Oltu
taşı görünüm olarak kolayca taklit edilebilir olmasına rağmen
şayet özellikleri iyi bilirse taklitlerinden kolayca ayırt
edilebilir. Oltu taşını taklitlerinden ayırt edebilmek için su
özellikleri bilmek gerekir.
1- Elimizdeki toplu iğnenin
ucunu iyice ısıtıp tespih tanesine batırınız şayet elinizdeki tane
Oltu tası ise iğne Oltu taşına işlemez yani batmaz,.batarsa
taklittir.
2-Oltu taşını kazırsanız veya zımparaya sürerseniz
kahverengi toz bırakır.
3-Oltu taşı kehribar özelliği
gösterdiğinden, sürtünme sonucu elektriklenir ve küçük toz
parçacıklarını çeker
4-Oltu tasını avucunuzun içine alıp
üflediğiniz zaman üzeri buharlaşıp nemlenir.
5-Oltu taşının
kendine has ve taklitlerinde olmayan tok bir sesi vardır.
6-Oltu taşından yapılmış tespih ağızlık ve diğer süs eşyaları
kullanıldıkça parlayıp güzel bir görünüm alır.
7-Oltu taşı
mamullerinde azda olsa isçilik arızalarına rastlanır.Taneler
birbirlerini tutmayan ebatlarda olabilir.
Oltu
Taşı Nerelerde Kullanılmaktadır?
Çok geniş
kullanım sahasına sahip olan Oltu taşı genellikle süs eşyası
yapımında ilgi görmektedir. Bununla birlikte;
a)Yüzük ve yüzük kası yapımında
b)Küpe ,gerdanlık ,Kolye , ve bilezik yapımında
c)Kravat iğnesi , Kol düğmesi yapımında
d)Ağızlık ,tespih , pipo yapımında
e)Maskot ve anahtarlık ile Masa isimliği yapımında
f) Elektrik ve Elektronik sanayi ile yüksek gerilim alanlarında
Parola
: 
